Việc nghiên cứu kéo dài tuyến Metro số 3 (Vũng Tàu – Bà Rịa – Phú Mỹ) kết nối trực tiếp đến Cảng hàng không quốc tế Long Thành không chỉ mở ra cơ hội di chuyển thuận tiện cho người dân mà còn là chiến lược quan trọng để thúc đẩy liên kết vùng giữa các thủ phủ kinh tế Đông Nam Bộ.
Từ tuyến đường sắt nội tỉnh đến tham vọng kết nối xuyên vùng
Theo quy hoạch ban đầu, tuyến Metro số 3 dự kiến có chiều dài khoảng 40km. Lộ trình bắt đầu từ trung tâm thành phố Vũng Tàu, chạy dọc theo hành lang Quốc lộ 51, đi qua thị xã Phú Mỹ và kết thúc tại điểm giáp ranh giữa tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và tỉnh Đồng Nai.
Tuy nhiên, qua quá trình rà soát và đánh giá thực tiễn, MAUR nhận định việc kết thúc tuyến tại điểm giáp ranh là chưa tối ưu. Nếu chỉ dừng lại ở đây, tuyến Metro số 3 sẽ rơi vào tình trạng “cô độc”, chưa thể phát huy tối đa hiệu quả đầu tư và khả năng khai thác vận tải hành khách. Đặc biệt, việc thiếu phương án kết nối trực tiếp với các dự án đường sắt trọng điểm khác sẽ là một lãng phí lớn về mặt hạ tầng.
Trong bối cảnh sân bay quốc tế Long Thành đang dần hình thành và trở thành “hub” hàng không của khu vực, việc đưa Metro từ Vũng Tàu về đây là nhu cầu cấp thiết. Phương án này sẽ tạo nên một trục giao thông xuyên suốt, giúp hành khách từ vùng biển Vũng Tàu hay các khu công nghiệp tại Phú Mỹ có thể đến thẳng sân bay mà không cần chuyển đổi quá nhiều phương tiện cá nhân.
Cộng hưởng sức mạnh từ mạng lưới đường sắt hiện đại
Đề xuất kéo dài tuyến Metro số 3 hướng đến mục tiêu đồng bộ với hệ thống đường sắt quốc gia và khu vực. Hiện nay, khu vực sân bay Long Thành được quy hoạch trở thành điểm hội tụ của nhiều tuyến giao thông huyết mạch, gồm đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam giữ vai trò trục xương sống quốc gia; đường sắt nhẹ Thủ Thiêm – Long Thành kết nối trung tâm tài chính mới của TP.HCM với sân bay; và tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) kéo dài tới trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai, kết nối vào Long Thành.
Khi tuyến Metro số 3 được kéo dài và kết nối vào hệ thống này, nó sẽ tạo ra một mạng lưới giao thông “mạch máu” thông suốt. Người dân từ Vũng Tàu có thể dễ dàng tiếp cận trung tâm TP.HCM thông qua các điểm trung chuyển tại Long Thành hoặc Đồng Nai. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác toàn tuyến mà còn giảm tải áp lực giao thông khủng khiếp cho Quốc lộ 51 – tuyến đường vốn đang quá tải nghiêm trọng.
Đòn bẩy cho du lịch, logistics và đô thị hóa
Việc hiện thực hóa tuyến Metro Vũng Tàu – Long Thành mang lại ý nghĩa kinh tế – xã hội to lớn.
Thứ nhất, về du lịch: Bà Rịa – Vũng Tàu vốn là trung tâm du lịch hàng đầu phía Nam. Việc kết nối thẳng từ sân bay quốc tế về phố biển sẽ thu hút lượng lớn khách du lịch quốc tế và nội địa, thúc đẩy kinh tế xanh phát triển bền vững.
Thứ hai, về Logistics và công nghiệp: Tuyến Metro đi qua khu vực Phú Mỹ – nơi tọa lạc của cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải. Sự kết nối giữa cảng biển và sân bay thông qua hệ thống đường sắt sẽ là “chìa khóa” để phát triển khu thương mại tự do Cái Mép Hạ, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.
Thứ ba, về phát triển đô thị: Theo mô hình TOD (Phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm cơ sở), các trạm dừng Metro sẽ trở thành hạt nhân để hình thành các khu đô thị mới, trung tâm thương mại và dịch vụ dọc theo tuyến, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế của cả khu vực Đông Nam Bộ.
Hướng tới tương lai 1.000km đường sắt đô thị
Để triển khai đề xuất này, MAUR đã kiến nghị UBND TP.HCM giao Sở Xây dựng phối hợp với các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Nai để rà soát quy hoạch, đánh giá nhu cầu vận tải và tính khả thi về mặt tài chính. Đây là bước đệm quan trọng để đưa dự án vào danh mục đầu tư ưu tiên.
Nhìn rộng hơn, TP.HCM và các tỉnh lân cận đang đẩy mạnh thực hiện đề án phát triển mạng lưới đường sắt đô thị với tầm nhìn đạt hơn 1.000km. Mục tiêu đến năm 2030, riêng TP.HCM sẽ hoàn thành khoảng 200km đường sắt. Những chuyển động tích cực từ việc khởi công Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) hay nghiên cứu đường sắt Bến Thành – Cần Giờ cho thấy quyết tâm lớn trong việc thay đổi hạ tầng giao thông.
Việc kéo dài Metro số 3 từ Vũng Tàu đến sân bay Long Thành không chỉ là một dự án giao thông đơn thuần, mà là tầm nhìn về một không gian kinh tế mở, nơi khoảng cách địa lý không còn là rào cản cho sự phát triển bền vững của vùng động lực phía Nam.
